Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất có hình dạng như một hình nón. Nó nằm ở góc phần tư phía trên bên phải của bụng, bên dưới cơ hoành và phía trên dạ dày. Gan bao gồm hai thùy chính, được tạo thành từ nhiều tiểu thùy nhỏ. Những thùy này được kết nối với các ống dẫn nhỏ cuối cùng tạo thành ống gan chung. Ống gan thông thường vận chuyển mật do các tế bào gan tạo ra đến túi mật.

Gan đóng nhiều vai trò quan trọng, bao gồm điều chỉnh nồng độ hóa chất trong máu và bài tiết các chất thải gọi là mật. Các chức năng phổ biến của gan bao gồm:

• Sản xuất mật
• Sản xuất protein cho huyết tương
• Sản xuất cholesterol
• Sản xuất các yếu tố miễn dịch
• Điều hòa axit amin trong máu
• Điều hòa đông máu
• Chuyển đổi amoniac thành urê
• Chuyển đổi glucose dư thừa thành glycogen để lưu trữ
• Giải phóng mặt bằng bilirubin

Các xét nghiệm chức năng gan, còn được gọi là bảng điều khiển gan, giúp xác định nguồn gốc của những bất thường bằng cách theo dõi mức độ của các protein và enzyme khác nhau trong máu:

• Alanine Transaminase (ALT) hay Glutamic Pyruvic Transaminase (GPT): Nó là một loại enzyme chủ yếu được tìm thấy trong gan chuyển đổi protein thành năng lượng cho các tế bào gan. Một lượng đáng kể ALT cũng có thể được tìm thấy trong thận và cơ xương. Lượng ALT tăng cao trong máu có thể chỉ ra hoại tử tế bào và tổn thương gan đáng kể.
• Aspartate Transaminase (AST) hay Glutamic Oxaloacetic Transaminase (GOT): Nó là một enzyme chuyển hóa axit amin, và chúng có thể được tìm thấy ở các bộ phận khác nhau của cơ thể, bao gồm tim, não và tuyến tụy. Nồng độ AST cao được tìm thấy trong gan và cơ xương. Lượng AST tăng lên sau các sự cố như bầm tím, chấn thương và nhiễm trùng.
• Alkaline Phosphatase (ALP): Nó là một loại enzyme giúp phá vỡ protein. Một lượng lớn enzyme có thể được tìm thấy trong gan và xương. Nó cũng có thể có mặt trong ống thận, phổi và biểu mô ruột. Một lượng ALP tăng cao có thể chỉ ra tổn thương, tổn thương đường ruột hoặc đường mật.
• Gamma-Glutamyl Transferase (GGT): Nó là một enzyme có chức năng như một phân tử vận chuyển và đóng một vai trò quan trọng trong việc giúp gan chuyển hóa thuốc và các độc tố khác. Nó chủ yếu được tìm thấy ở gan nhưng cũng có mặt trong túi mật, lá lách và tuyến tụy. Nồng độ GGT tăng cao có thể chỉ ra tổn thương gan.
• Bilirubin: Bilirubin là một chất thải từ sự phân hủy hemoglobin trong các tế bào hồng cầu. Ở gan, bilirubin được bài tiết dưới dạng mật. Như vậy, nồng độ bilirubin đo chức năng gan và đường mật
• Albumin: Albumin là protein chính do gan sản xuất. Nó đóng một số vai trò, chẳng hạn như vận chuyển hormone và các chất khác đi khắp cơ thể. Nó cũng giúp duy trì áp suất thẩm thấu trong khoang nội mạch. Mức albumin bất thường có thể chỉ ra tổn thương gan hoặc bệnh tật.
• Thời gian prothrombin (PT): Prothrombin là tiền chất lưu hành của thrombin có liên quan đến đông máu. Thời gian prothrombin đề cập đến thời gian cần thiết để máu đông lại, và nó là thước đo chức năng của con đường đông máu bên ngoài.
• Lactate Dehydrogenase (LDH): Nó là một enzyme xúc tác cho việc chuyển đổi pyruvate thành lactate. LDH có mặt trong tất cả các tế bào, nhưng lượng cao có thể được tìm thấy trong gan, cơ và thận. Lượng LDH tăng cao có thể chỉ ra các tình trạng như viêm gan, sốc và thiếu oxy.

Các xét nghiệm chức năng gan thường được tiến hành cho các mục đích sau:

• Để chẩn đoán các bệnh về gan như viêm gan
• Để đo lường mức độ nghiêm trọng hoặc mức độ phá hủy tế bào gan do bệnh gây ra
• Để theo dõi sự tiến triển của bệnh gan
• Để theo dõi điều trị các bệnh về gan
• Để theo dõi tác dụng phụ của một số loại thuốc như NSAID, statin, kháng sinh, thuốc chống động kinh

Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm chức năng gan nếu bệnh nhân biểu hiện các triệu chứng sau:

• Vàng da
• Buồn nôn và nôn
• Tiêu chảy
• Đau bụng
• Giảm cân
• Mệt mỏi
• Nước tiểu sẫm màu
• Phân sáng màu
• Ngoài ra Bác sĩ còn chỉ định xét nghiệm chức năng gan trong kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Khi nào kết quả của mỗi xét nghiệm được coi là bất thường?

Những kết quả này là điển hình cho nam giới trưởng thành. Chúng có thể hơi khác nhau đối với phụ nữ và trẻ em. Ngoài ra, phạm vi bình thường cũng có thể khác nhau giữa các phòng thí nghiệm khác nhau.

Nếu một hoặc nhiều xét nghiệm chức năng gan nằm ngoài phạm vi bình thường, nó có thể gợi ý các vấn đề về gan khác nhau như Viêm gan A, Viêm gan B, Viêm gan C, lạm dụng rượu, xơ gan hoặc ung thư gan.

Tóm tắt giải thích xét nghiệm gan:

Xét nghiệm gan	Phạm vi bình thường	Cao hơn bình thường	Thấp hơn bình thường	Dương tính giả
Alanine Transaminase	7 đến 55 U/L	Tổn thương gan do rượu, bệnh gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan, khối u gan, bạch cầu đơn nhân nhiễm trùng	Thiếu vitamin B6, bệnh thận mãn tính	Tập thể dục, thuốc men, kinh nguyệt
Aspartate Transaminase	8 đến 48 U/L	Tổn thương gan do rượu, ung thư gan, viêm gan, xơ gan, nhồi máu cơ tim, bệnh cơ, viêm tụy	N/A	Bỏng sâu, co giật, phẫu thuật, tập thể dục cường độ cao, mang thai
Phosphatase kiềm	40 đến 129 U/L	Viêm gan, teo đường mật, hẹp đường mật, ứ mật, xơ gan, viêm gan, bạch cầu đơn nhân, bệnh xương	Suy giáp, thiếu kẽm, suy dinh dưỡng	Thuốc, mang thai, chế độ ăn uống, AIDS
Gamma-Gl utamyl Transferase	8 đến 61 U/L	Viêm gan, xơ gan, ứ mật, bệnh gan do rượu, bệnh gan nhiễm mỡ, thiếu máu cục bộ gan, tiểu đường, viêm tụy, suy tim sung huyết	N/A	Thuốc, rượu, hút thuốc
Lactate Dehydrogenase	122 đến 222 U/L	Thiếu máu, bệnh thận, bệnh gan, chấn thương cơ, đau tim, viêm tụy	N/A	Tập thể dục cường độ cao, , đau tim, thiếu máu, nhiễm trùng
Albumin	3,5 đến 5g/dL	Mất nước, tiêu chảy nặng	Xơ gan, bệnh gan, bệnh thận, suy dinh dưỡng, ung thư, nhiễm trùng, viêm nhiễm	N/A
Bilirubin	0,1 đến 1,2mg/dL	Hội chứng Gilbert, xơ gan, viêm gan	N/A	Thuốc
Thời gian prothrombin	9,4 đến 12,5 giây	Rối loạn chảy máu	N/A	Vtiamin K, Vitamin C dư thừa, warfarin

Nguyên nhân phổ biến nhất của các xét nghiệm chức năng gan bất thường là gì?

Nguyên nhân phổ biến của các xét nghiệm chức năng gan bất thường bao gồm:

• Rượu: Tỷ lệ AST / ALT ít nhất 2: 1 xuất hiện ở bệnh nhân rối loạn sử dụng rượu. Nồng độ GGT và AST tăng cao cũng có thể chỉ ra lạm dụng rượu.
• Thuốc: Các loại thuốc khác nhau như NSAID, kháng sinh, statin và thuốc chống động kinh được biết là gây tổn thương gan. Sử dụng lâu dài các loại thuốc này có thể dẫn đến tổn thương gan mãn tính hoặc ứ mật.
• Viêm gan siêu vi: Viêm gan siêu vi B, C và D có thể gây viêm gan mãn tính, trong khi viêm gan A và E có thể gây viêm gan cấp tính. Các loại virus khác như HIV, Epstein-Barr và Cytomegalovirus cũng có thể gây viêm gan.
• Viêm gan tự miễn: Đây là một bệnh mãn tính có xu hướng tiến triển thành xơ gan. Bệnh nhân bị viêm gan tự miễn thường có các xét nghiệm chức năng gan cao mà không có nguyên nhân rõ ràng.
• Bệnh gan nhiễm mỡ: Bệnh gan nhiễm mỡ, còn được gọi là viêm gan nhiễm mỡ không do rượu, có thể gây ra bệnh viêm gan mãn tính và ung thư biểu mô tế bào gan. Bệnh nhân bị bệnh gan nhiễm mỡ thường có biểu hiện nồng độ AST và ALT tăng cao.
• Hemochromatosis: Nó đề cập đến sự tích tụ sắt bất thường trong các cơ quan nhu mô. Các biểu hiện lâm sàng của bệnh haemochromatosis bao gồm tiểu đường, bệnh gan và tăng sắc tố.
• Bệnh Wilson: Đây là một rối loạn di truyền hiếm gặp của quá trình chuyển hóa đồng với sự bố trí đồng dư thừa trong gan và các mô khác.
• Thiếu alpha-1 antitrypsin: Đây là một tình trạng di truyền khiến bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn và bệnh gan.

Làm cách nào để giữ cho chức năng gan của tôi khỏe mạnh?

Cách hiệu quả nhất để chống lại bệnh gan là phòng ngừa. Các cách để giữ cho gan khỏe mạnh có thể kể đến như:

• Tiêm phòng: Có sẵn vắc-xin để bảo vệ chống lại virus viêm gan A và B.
• Thuốc: Thuốc dùng không đúng cách hoặc với rượu có thể gây hại cho gan. Điều quan trọng là phải tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn trên tất cả các loại thuốc.
• Quan hệ tình dục an toàn: Quan hệ tình dục không an toàn có thể làm tăng nguy cơ nhiễm viêm gan B và C.
• Rượu: Rượu là một yếu tố nguy cơ cho nhiều vấn đề sức khỏe, bao gồm cả bệnh gan. Giảm lượng rượu hoặc uống điều độ để duy trì gan khỏe mạnh.
• Tránh độc tố: Độc tố từ các sản phẩm làm sạch và bình xịt có thể gây tổn thương gan. Bảo vệ bản thân trong khi sử dụng các sản phẩm đó bằng cách đeo khẩu trang.
• Tập thể dục: Tập thể dục thường xuyên có thể giúp đốt cháy chất béo trung tính và giảm mỡ gan.
• Chế độ ăn uống: Giảm lượng các bữa ăn có hàm lượng calo cao, chất béo bão hòa, carbohydrate tinh chế và đường. Tăng lượng thức ăn tốt cho gan như cà phê, trà, bưởi, quả việt quất, nho, rau họ cải, các loại hạt, cá béo và dầu ô liu.

Một số điều cần lưu ý về xét nghiệm chức năng gan bất thường là gì?

Các xét nghiệm chức năng gan bao gồm các đánh giá chẩn đoán khác nhau cho các protein và enzyme khác nhau để xác định sức khỏe tổng thể của gan và xác định nguyên nhân của một số bất thường nếu có.

Như vậy, một xét nghiệm riêng lẻ sẽ không đặc hiệu và không kết luận để chẩn đoán và phải được giải thích toàn diện với các xét nghiệm khác. Điều này là do các enzyme như alanine transaminase và aspartate transaminase có thể được tìm thấy ở các bộ phận khác nhau của cơ thể và không giới hạn ở gan. Kết quả bất thường từ các xét nghiệm chức năng gan sẽ yêu cầu đánh giá thêm từ sinh thiết gan hoặc xét nghiệm hình ảnh.

Xét nghiệm chức năng gan ở đâu?

Xét nghiệm chức năng gan là một loạt các xét nghiệm máu để kiểm tra sức khỏe của gan và chẩn đoán các bệnh gan khác nhau như ung thư gan hoặc viêm gan. Khoa xét nghiệm của các bệnh viện đều có khả năng thực hiện các xét nghiệm chức năng gan thường quy. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thời gian đến bệnh viện để chỉ xét nghiệm mình chức năng gan. Vì vậy, Trung tâm xét nghiệm đa khoa Hanoi Medlab triển khai dịch vụ xét nghiệm tại nhà bằng cách gọi điện đến số điện thoại hotline 0368 000 108 hoặc đăng ký trên website của trung tâm: hanoimedlab.com

Nhân viên của Hanoi Medlab sẽ liên hệ tư vấn và hẹn lịch đến tận nơi lấy mẫu xét nghiệm cho Quy khách. Chúng tôi tư vấn chuyên môn miễn phí thông qua số điện thoại: 0915 99 81 86 hoặc 0966 887 680.

Hanoi Medlab Chuyên tâm – Nâng tầm sức khỏe.